İzmir Körfezi ve kıyılarındaki deniz çöplerinin daha sistematik yönetilmesi ve ekonomik değere dönüştürülmesi amacıyla yeni bir eylem planı üzerinde çalışılıyor. Interreg Euro-MED Programı kapsamında desteklenen Dialogue4Innovation Projesi çerçevesinde düzenlenen İzmir Dönüştürücü İnovasyon Politika Laboratuvarı çalıştayı 30 Eylül 2026’da İzmir’de gerçekleştirildi. Çalıştayın sonuçları 1 Ekim’de yayımlandı.
Çalışmada deniz çöplerinin yalnızca ortamdan uzaklaştırılması değil, ayrıştırılarak ve işlenerek yeniden ekonomik döngüye kazandırılması üzerinde duruldu. Kamu, yerel yönetim, üniversite, araştırma kuruluşu, özel sektör ve sivil toplum temsilcileri ortak bir yönetim modeli oluşturulmasına yönelik başlıkları değerlendirdi.
İzmir Körfezi için hangi başlıklar ele alındı?
Çalıştayda yönetişim, mevzuat, veri altyapısı, teknoloji, finansman, pazar kapasitesi ve davranış değişikliği başlıkları masaya yatırıldı. Bu alanlardaki mevcut sorunların ve çözüm seçeneklerinin İzmir Körfezi’ndeki deniz çöpü yönetiminin farklı aşamalarıyla birlikte değerlendirilmesi amaçlandı.
Güncel kaynaklarda çalıştaya kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, araştırma kuruluşları, özel sektör ve sivil toplum temsilcilerinin katıldığı aktarılıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Çevre Ajansı, İzmir Büyükşehir Belediyesi, İZSU, İzmir Kalkınma Ajansı, Dokuz Eylül Üniversitesi, Ege Üniversitesi, TÜBİTAK MAM, İzmir Ticaret Odası, DenizTemiz Derneği ve WWF Türkiye adı geçen kurumlar arasında bulunuyor.
Deniz çöpleri nasıl ekonomik değere dönüştürülecek?
Çalıştayda öne çıkan yaklaşım, toplanan deniz atıklarının ayrıştırılması ve uygun olanların yeniden ekonomik döngüye kazandırılması oldu. Buna göre deniz çöplerinin yalnızca kıyıdan veya sudan uzaklaştırılması yerine, geri kazanılabilecek malzemelerin işlenmesi ve yeniden kullanıma yönlendirilmesi değerlendiriliyor.
Ancak 2 Ekim 2026 itibarıyla hangi atık türlerinin hangi yöntemlerle işleneceği, ekonomik değere dönüşümün hangi modelle yapılacağı ve bu süreçte hangi kurumların sorumluluk üstleneceği nihai bir resmî planla açıklanmış değil.
Avrupa’daki uygulamalar İzmir’e uyarlanacak mı?
Çalıştayda Interreg Euro-MED kapsamındaki farklı projelerde kullanılan teknoloji ve uygulamaların İzmir’in limanlarına, dere ağızlarına ve kentsel atık akışlarına uyarlanabilirliği de değerlendirildi.
Bu başlık henüz kesinleşmiş bir uygulama kararı anlamına gelmiyor. Avrupa’daki modellerin İzmir’de hangi ölçekte, hangi bölgelerde veya hangi teknolojiyle kullanılabileceğine ilişkin değerlendirme süreci devam ediyor.
Deniz Çöpleri Eylem Platformu ne amaçlıyor?
Güncel kaynaklarda, COP31 Eylem Gündemi kapsamında geliştirildiği bildirilen Deniz Çöpleri Eylem Platformu’nun da çalıştayda tanıtıldığı aktarılıyor. Platformla deniz çöpleriyle mücadelenin ölçülebilir, finansmanla desteklenebilir ve farklı bölgelere yaygınlaştırılabilir bir iklim eylemine dönüştürülmesinin hedeflendiği belirtiliyor.
Bununla birlikte platformun resmî tanıtım belgesi araştırma sırasında doğrudan doğrulanamadığı için kapsamı, finansman modeli ve İzmir’deki uygulama biçimi henüz kesinleşmiş başlıklar olarak değerlendirilemez.
Eylem planı ne zaman açıklanacak?
Çalıştay çıktılarının kısa, orta ve uzun vadeli adımları içeren çok paydaşlı bir eylem planının hazırlanmasına temel olması bekleniyor. Ancak 2 Ekim 2026 itibarıyla planın nihai metni, uygulama takvimi, bütçesi, sorumlu kurumları ve yürürlüğe giriş tarihi kamuya açık bir resmî belgeyle duyurulmuş değil.
Bu nedenle İzmir Körfezi’nde deniz çöplerinin yönetimine ilişkin somut uygulamaların kapsamı, hazırlanacak eylem planının yayımlanmasının ardından netleşecek.
